İnandık Keramik Vazosu
Tunç çağının en büyük medeniyetlerinden biri olan Hititler, Milattan önce 1650 ile 1190 yılları arasında Kızılırmak havzasında bulunan Hattuşa başkentleri olmak üzere Anadolu sathında hüküm sürdüler.
Hititler ile Hattiler genel olarak karıştırılmaktadır. Hattiler Milattan önce 2500-1700 yılları arasında Orta Anadolu’da yaşamış olan, Anadolu’da ismi net olarak bilinen en eski devlet olma özelliğini taşımaktadır. Bu devlet Hatti Ülkesi olarak da bilinir.
Hititler Hattilerden sonra Avrupa üzerinden Anadolu’ya yerleşip, aynı bölgelerde aynı kültürden etkilenerek varlıklarını sürdürdüler.
Anadolu’da yaşayan medeniyetlerin kültür, örf, adet ve geleneklerinin milattan sonra da Roma İmparatorluğu, Selçuklu Devleti, Osmanlı Devleti ve günümüze kadar da nesilden nesile aktarılarak geldiğini ifade etsek yanılmayız. Örneğin Çankırı ismi Helenistik çağdan beridir Gangra olarak geçer. Hitit metinlerinde Çankırı bölgesine Hanhana denilmekte, H ile G harfi yerine göre değiştirilerek kullanılmakta dolayısıyla Hititler devrinde de Gangana olarak geçmektedir. Vergi sistemi, toprak kullanımı, kız isteme, evlilik, iç güveyliği, yağmur duası gibi toplumsal konular Hititlerden beridir hayatımızda varlığını sürdürür. Kadınların ayak bileğine taktığı Halhal isimli takının bilinen ilk örneği Hattiler dönemine ait bir kadın heykelinde görülür.
Anadolu’da yaşayan medeniyetlere ait kültürlerin günümüze kadar aktarılmasının bilinen en iyi kanıtlarından birisi de İnandık Keramik Vazosu’dur. İnandık vazosu Hititler dönemi Anadolu yaşantısının belgelenmesi açısından çok önemli bir buluntudur. 1966 yılında İnandık köyü yakınlarındaki yol çalışmasında bulunan vazonun orijinali Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesinde sergilenmektedir.
Vazo toplamda dört frizden oluşur. Kabartma şeklinde oluşturulan sahneler alçı kalıplarında hazırlanıp vazoya yapıştırılmıştır. Frizler film şeridi gibi aşağıdan yukarıya doğru birbirini tamamlar nitelikte kutsal bir evlilik törenini betimlemektedir.
Birinci frizde yemek kapları hazırlayan erkek, büyük boy lir çalan iki erkek, yemek hazırlayan kadın ve dua eden figürler betimlenmiştir.
İkinci frizde boğa ve boğayı hançerleyen erkek figürü, gaga ağızlı testi tutan erkek ve dua eden figürler görülür. Kutsal törenlerdeki kurban kesme geleneğinin betimlemesi olarak anlamlandırılmıştır.
Üçüncü frizde kutsal izdivaç yatağı üzerinde oturan tanrı ve tanrıça figürleri, elinde kılıç tutan erkek, tef çalan kadın figürleri betimlenmiştir.
Dördüncü ve son frizde neslin devamını sağlayan üreme figürü, akrobasi gösterileri yapanlar, lir, saplı lut ve simbal çalanlar betimlenmiştir.
Anadolu’da yaşamış olan Hititlerin yaklaşık 3600 yıl önce topraktan yapmış olduğu vazonun üzerindeki alçı kabartmaları görmek, o devirde yaşayan toplumların önem atfettiği bir töreni gelecek nesillere aktarmak istediklerini bilmek, nesneleri ve kişileri anlamlandırmak çok kıymetli bir deneyim.
Vazonun üzerinde 3600 yıl önce betimlenen düğün merasiminde geçen kurbanların kesilmesi, yemeklerin hazırlanması, dualar edilmesi, çalgılar çalınması, eğlenceler, gösteriler düzenlenmesi ve üreme tasvirinin günümüz toplumunun örf, adet ve geleneklerinden çok uzak olmadığını ifade edebilirim.
Vazonun orijinalinin Çankırı müzesine getirilmesi, halkın ziyaretine açılması da yerel yöneticilerin üzerinde düşünmesi gereken bir konudur.
