Türkiye'nin en değerli coğrafi işaretli ürünleri arasında yer alan Kastamonu kestane balında 2026 yılı hasat dönemi başladı. Ancak arıcılar, son yıllarda etkisini artıran gal arısı zararlısı ile iklim değişikliğinin üretime ağır darbe vurduğunu belirtiyor. Bir dönem 500 ton seviyelerinde olan üretimin bu yıl yaklaşık 100 tona kadar gerilemesi bekleniyor.
Kastamonu'nun Karadeniz kıyısındaki Doğanyurt, Abana, Bozkurt, Çatalzeytin, Cide ve İnebolu ilçelerinde yoğun olarak üretilen coğrafi işaret tescilli kestane balı, arıcıların büyük emekleriyle kovanlardan sağılmaya başlandı. Yaklaşık 85 bin arı kolonisi ve 750 üreticiyle Türkiye'nin önemli kestane balı merkezlerinden biri olan Kastamonu'da, yaklaşık 20 bin hektarlık kestane ormanı bulunuyor.
Ancak 2021 yılından itibaren bölgede etkisini gösteren gal arısı zararlısı ile iklim değişikliğine bağlı düzensiz yağışlar, kestane ağaçlarının çiçeklenmesini olumsuz etkileyerek bal veriminde ciddi düşüşe neden oldu.
Bozkurt ilçesinde üretim yapan arıcı Muzaffer Demir, son yıllardaki kayıplara rağmen bu sezon umut verici gelişmeler yaşandığını belirterek, kestane çiçeklerinin yeniden güçlenmeye başladığını ve gelecek yıllarda üretimin artmasını beklediklerini söyledi.
Kastamonu Arı Yetiştiricileri Birliği Başkanı Cem Başar ise 2018 yılında coğrafi işaret tescili alan Kastamonu kestane balının son yıllarda büyük bir üretim kaybı yaşadığına dikkat çekti. Başar, 2021 yılında yaklaşık 500 ton olan üretimin 2026 yılında 100 ton seviyelerine kadar gerilediğini ifade ederek, bunun en önemli nedenlerinin gal arısı zararlısı ile iklim değişikliğinin oluşturduğu olumsuz koşullar olduğunu dile getirdi.
Başar, özellikle son dört yılda üreticilerin büyük ekonomik zorluklarla karşı karşıya kaldığını belirterek, geçmiş yıllarda kovan başına 10-15 kilogram bal alınırken bugün bu miktarın 2-2,5 kilogram seviyelerine kadar düştüğünü söyledi. Bazı bölgelerde ise üreticilerin hiç bal hasadı yapamadığını kaydetti.
Öte yandan, yüksek üretim maliyetleri ve düşük rekolte nedeniyle Kastamonu kestane balının kilogramı bu sezon birlik tarafından 3 bin 500 TL olarak tavsiye edildi. Ancak üreticiler, bu fiyatın yüksek görünmesine rağmen mevcut üretim miktarı dikkate alındığında maliyetleri karşılamakta dahi zorlandıklarını ifade ediyor.
Gal arısıyla mücadele kapsamında ise Kastamonu Orman Bölge Müdürlüğü çalışmalarını sürdürüyor. Laboratuvar ortamında çoğaltılan Torymus Sinensis böcekleri, kestane ormanlarına bırakılarak gal arısı popülasyonunun azaltılması hedefleniyor. Yetkililer, biyolojik mücadele sayesinde önümüzdeki yıllarda kestane ağaçlarının yeniden eski verimine kavuşmasını ve Kastamonu'nun dünyaca ünlü kestane balı üretiminin yeniden yükselişe geçmesini umut ediyor.
