Çankırı’nın tarihî ve kültürel mirasına yönelik araştırmalarıyla tanınan Yüksel Arslan’ın yeni eseri “Şehre Dair I: Kadim Metinlere Göre Çankırı (Şeyh Bahaeddin Vakfiyeleri)” yayımlandı. “Şehre Dair” araştırma serisinin ilk kitabı olan eser, Çankırı’nın fetih sonrası erken dönemine ait 1211, 1338 ve 1352 tarihli Şeyh Bahaeddin vakfiyelerini merkeze alıyor.
Birincil arşiv kaynaklarına dayanan çalışma, söz konusu vakfiyelerin Çankırı tarihine ilişkin taşıdığı bilgileri kapsamlı şekilde ele alıyor. Eserde Şeyh Bahaeddin’e ait üç vakfiye karşılaştırmalı olarak incelenirken, Selçuklu ve Beylikler dönemine ait belgelerin yalnızca vakıf tarihi açısından değil, Çankırı’nın sosyal, ekonomik, dinî ve kültürel hayatının anlaşılması bakımından da önemli veriler sunduğu değerlendiriliyor.
Çankırı’nın erken dönemine ilişkin önemli başlıklar
“Şehre Dair I: Kadim Metinlere Göre Çankırı” adlı çalışmada Çankırı adının menşei, Çankırı-Ankara ilişkilerinin tarihî arka planı, şehirde kurulan ilk ribatın yeri ve işlevi, Kuşhane’nin varlığı ile Evhadüddin Kirmânî’nin Çankırı’daki faaliyetleri ve etkisi gibi konular arşiv belgeleri ışığında yeniden değerlendiriliyor.
Özellikle uzun süredir tartışma konusu olan Kuşhane’nin varlığı ve şehir topografyasındaki yeri, vakfiye kayıtları ve diğer tarihî veriler birlikte değerlendirilerek ele alınıyor. Çalışmada, söz konusu belgelerin Çankırı’nın erken dönem şehir yapısının ve şehir hayatının anlaşılmasına sağladığı katkılar üzerinde duruluyor.
Araştırmada Osmanlı Arşivi, Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi, Tapu ve Kadastro Arşivi ile farklı koleksiyonlarda bulunan vakfiye nüshalarından yararlanılıyor. Vakfiyelerin metinleri karşılaştırmalı olarak incelenirken, belgelerin günümüz Türkçesine aktarımları da eserde okuyuculara sunuluyor.
Kitapta vakfiyelerin hukukî ve idarî yapısının yanı sıra vakıf gelirleri, mevkuflar, tevliyet ve şühûdü'l-hâl gibi unsurlar da değerlendiriliyor. Bunun yanında XIII ve XIV. yüzyıllarda Çankırı’nın şehirleşme süreci, vakıf teşkilatı, Ahîlik, tasavvuf ve sosyal dayanışma yapıları da çalışmanın kapsamı içerisinde yer alıyor.
Şeyh Bahaeddin’in ribatı da ele alındı
Eserin önemli başlıklarından birini de Şeyh Bahaeddin tarafından kurulan ribat oluşturuyor. Ribatın kuruluşu, işlevleri ve şehir hayatındaki yeri vakıf kayıtları üzerinden inceleniyor.
Çalışmada ribatın yalnızca dinî ve sosyal işlevleri üzerinde değil, aynı zamanda eğitim, barınma ve sosyal dayanışma bakımından taşıdığı rol üzerinde de duruluyor. Böylece vakfiye kayıtlarından hareketle dönemin şehir hayatına ilişkin farklı unsurların ortaya konulması amaçlanıyor.
Taşmektep’te tanıtıldı
Yüksel Arslan’ın “Şehre Dair I: Kadim Metinlere Göre Çankırı (Şeyh Bahaeddin Vakfiyeleri)” adlı eserinin tanıtımı, Taşmektep’te düzenlenen lansman programıyla gerçekleştirildi.
Programın moderatörlüğünü Orhan Kemal Karakuş üstlendi. Lansman kapsamında Yüksel Arslan ile “Şehre Dair” serisi ve serinin ilk kitabı üzerine söyleşi gerçekleştirildi.
Söyleşide serinin ortaya çıkış amacı, Çankırı tarihinin arşiv belgeleri üzerinden araştırılmasının önemi ve Şeyh Bahaeddin vakfiyelerinin şehir tarihine sunduğu bilgiler ele alındı. Yüksel Arslan, kitabın hazırlanma süreci ile çalışmada yararlanılan arşiv belgeleri hakkında katılımcılara bilgi verdi.
Arslan ayrıca vakfiye kayıtlarından hareketle Çankırı tarihine ilişkin ulaşılan değerlendirmeleri de katılımcılarla paylaştı. Söyleşinin ardından kitap imza programı düzenlendi. Programda Yüksel Arslan, eserini okuyucular için imzaladı. Lansman programı, düzenlenen kokteylin ardından sona erdi.
“Şehre Dair” serisi devam edecek
Yüksel Arslan tarafından hazırlanan “Şehre Dair” araştırma serisinin ilerleyen kitaplarında Çankırı’nın para vakıfları, esnaf teşkilatları, şehir kurumları ve sosyal hayatına ilişkin araştırmalara yer verilmesi planlanıyor.
Serinin ilk kitabı olan “Şehre Dair I: Kadim Metinlere Göre Çankırı (Şeyh Bahaeddin Vakfiyeleri)”, erken dönem Çankırı tarihine ilişkin 1211, 1338 ve 1352 tarihli vakfiye kayıtlarını merkeze alarak bu belgelerin şehir tarihi açısından taşıdığı bilgileri okuyucuyla buluşturuyor.
Çalışmada farklı arşiv ve koleksiyonlarda bulunan vakfiye nüshalarının karşılaştırmalı şekilde değerlendirilmesiyle Çankırı’nın erken dönemine ilişkin sosyal, ekonomik, dinî, kültürel ve şehirleşme yapısına dair veriler bir araya getiriliyor. “Şehre Dair” serisinin devam eden çalışmalarla Çankırı’nın farklı dönemlerine ve şehir hayatının çeşitli unsurlarına ilişkin yeni araştırmaları da okuyucuyla buluşturması planlanıyor.
